همایش ملی پایداری در محیط های انسان ساخت

صفحه اصلی / اولین همایش ملی پایداری در محیط های انسان ساخت

بازشناسی اصل «محصوریت» در باغ ایرانی

نویسندگان :

آزاده مهاجر میلانی¹ هما عصارزاده²

1- دانشگاه تهران 2- دانشگاه تهران

کلمات کلیدی :

باغ ایرانی،محصوریت،حصار مجازی - حسی،تمرکز محوری - بصری

چکیده :

باغ در فرهنگ‍های مختلف به پشتوانه اندیشه، باور و آرمان مردمانش به گونه‍ای خاص جلوه‍گر شده‍است. باغ ایرانی نیز از این قاعده مستثنی نبوده و به‍عنوان یکی از اصیل‍ترین و سودمندترین باغ‍های جهان در طول ادوار کهن سرزمین ایران می‍شناسند. همواره رعایت اصولی در شکل‍گیری این باغ نقش اساسی داشته‍است که امروزه با ذکر اسامی آن‍ها تعریف و نشان هویت از باغ ایرانی برای ما ملموس می‍شود. محصوریت یکی از آن اصول است که محققان بسیاری بر این عقیده‍اند دلایل گوناگونی برای استفاده ایرانیان از مفهوم حصار درون باغ وجود دارد. تحقیق پیش‌رو با هدف پاسخ به این سؤال پیش می‍رود که محصوریت در باغ ایرانی به چه اشکالی نمود پیدا کرده‍است؟ و آیا تفکر انسان ایرانی از محصورشدن باغ، تنها با ایجاد دیوار خشتی پیرامون آن خلاصه می‍شود؟ این نوشتار با تکیه بر روش پدیدارشناسی به مطالعه موردی پنج باغ ایرانی در دوره‍های مختلف (دولت‌آباد یزد، بَهلگِرد بیرجند، فین کاشان، شاهزاده ماهان و اکبریه بیرجند) پرداخت و به این نتیجه رسید که تداوم باغ ایرانی با تکیه بر دو نوع حصار صورت گرفته‌است. یکی عنصر کالبدی و دیگر عنصر گیاهی. این عوامل محصورکننده، راهروهای بصری، محوری مستقیم، طولانی و گاه باریک، چشم اندازی بی‌کران از انتها را تداعی می‍کند که تمرکز دید و حواس بیننده را متوجه نقطه کانونی باغ یعنی کوشک می‍کند.